Atık Plastik Nereye Satılır? Plastik Hurda ve Çapak Satış Rehberi

Kısa cevap: Atık plastik; çevre lisansı veya geçici faaliyet belgesi olan geri dönüşüm (geri kazanım) tesislerine ve toplama-ayırma tesislerine satılır. Atık plastik alımı yapan tesisin lisansında sizin atık kodunuz bulunmalıdır; işletmeler atıklarını izin veya çevre lisansı almış tesislere göndermekle yükümlüdür (Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 9). Alacağınız değeri polimer türü, renk, temizlik, nem, miktar ve süreklilik belirler. Satıştan önce atığı türe ve renge göre ayırın, kuru tutun, fotoğraf ve numuneyle teklif isteyin, atık kodunu ve kayıtlarınızı hazırlayın.

Bu rehber, fabrikasında enjeksiyon veya ekstrüzyon çapağı, üretim firesi, hurda kasa, streç film ya da plastik ambalaj atığı biriken işletmeler ve atık toplayıcılar için hazırlandı. İlan ve fiyat sayfalarının boş bıraktığı iki konuya odaklanır: atığı satılabilir hâle getiren hazırlık ve satışın belge tarafı. Mevzuat bilgileri resmî kaynaklardan 12.10.2026 tarihinde kontrol edildi; kaynak listesi yazının sonundadır.

Atık plastik nereye satılır, kimler alır?

Atık plastiğin satılabileceği adresler dört gruptur: geri dönüşüm (geri kazanım) tesisleri, toplama-ayırma tesisleri, belediyelerin toplama sistemi ve bu tesislere malzeme toplayan aracılar. Bir işletme için doğru alıcı, atığı fiilen işleyen ya da ayıran ve lisansında sizin atık kodunuz bulunan tesistir. Aracılar ancak atığın hangi lisanslı tesise gideceğini belgeleyebiliyorsa güvenli bir seçenektir.

Geri dönüşüm ve geri kazanım tesisleri

Geri dönüşüm, Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre atıkların işlenerek asıl kullanım amacı ya da başka amaçlar için ürüne, malzemeye veya maddeye dönüştürüldüğü geri kazanım işlemidir; enerji geri kazanımı bu tanıma girmez. Plastikte bu iş çoğunlukla atığın kırılması, yıkanması, kurutulması ve eritilerek granül hâline getirilmesiyle yapılır. Bu yolla elde edilen geri dönüşümlü hammaddeye regranül denir.

Geri dönüşüm tesisleri; tek polimerden oluşan, ayrıştırılmış ve düzenli gelen atığa en çok değer veren alıcılardır. Atığı doğrudan kendi hattında işledikleri için kaliteyi ayrıntılı değerlendirir, karşılığında daha net bir teklif verebilirler. Zincir kısa olduğu için atığınızın nereye gittiğini belgelemek de kolaylaşır.

Toplama-ayırma tesisleri

Toplama-ayırma tesisi, atıkların toplandığı ve cinslerine göre sınıflandırılarak ayrıldığı atık işleme tesisidir (Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 4). Karışık ambalaj atığı veya farklı türden küçük miktarlar için uygun adrestir; tesis atığı türlerine ayırır ve geri dönüşümcülere yönlendirir. 2021'de yayımlanan Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik, ambalaj atığı ve tehlikesiz atık toplama-ayırma tesislerini tek tanımda birleştirdi ve bu tesislere çevre lisansı şartı getirdi (Bakanlık duyurusu, cygm.csb.gov.tr, 12.10.2021).

Belediye toplama sistemi ve atık getirme merkezleri

Ofis, yemekhane ve sosyal alanlardan çıkan evsel nitelikli plastikler belediyenin sıfır atık toplama sistemine verilebilir. Atık getirme merkezi, kaynağında ayrı toplanan atıkların geri kazanıma veya bertarafa gönderilmek üzere bırakıldığı merkezdir. Bu kanal bir satış kanalı değil, bir teslim kanalıdır; fabrikanın üretim atığı için çoğu zaman uygun adres değildir.

Aracı toplayıcılar ve hurdacılar

Sahada atık plastiğin önemli bir kısmı aracı toplayıcılar üzerinden el değiştirir. Küçük ve dağınık miktarlarda bu yol pratik olabilir; ancak Yönetmelik atığı elinde bulunduran kişiyi de “atık sahibi” sayar ve atığı kurallara uygun yönetmekle yükümlü tutar (md. 4 ve md. 9/2). Atığın lisanslı bir tesise ulaştığını belgeleyememek sizin için risktir. Satıştan önce şu soruyu sorun ve cevabı yazılı alın: “Atığım hangi lisanslı tesise gidecek ve bunu hangi belgeyle göreceğim?”

Atık plastik alımı yapan tesisin lisanslı olduğu nasıl kontrol edilir?

Tesisin çevre lisansını veya geçici faaliyet belgesini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “Çevre İzin ve Lisans Belge Sorgulama” ekranından tesis unvanı, vergi numarası, il ve atık kodu ile sorgulayabilirsiniz (eizin.cevre.gov.tr, 12.10.2026 itibarıyla erişime açık). Atık işleme tesisleri, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında bu belgelerden birini almakla yükümlüdür (Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 10).

Sorgu ve görüşmede şu sırayı izleyin:

1. Belgeyi bulun: Tesisin unvanı veya vergi numarasıyla sorgulayın; belge türünü ve geçerlilik durumunu not edin.
2. Atık kodunu eşleştirin: Lisans kapsamında sizin atığınızın altı haneli kodunun (örneğin 12 01 05 veya 15 01 02) yer alıp almadığına bakın.
3. İşlem türünü okuyun: Lisanstaki geri kazanım kodu tesisin atıkla ne yaptığını gösterir. R3, solvent olarak kullanılmayan organik maddelerin ıslahını ve geri dönüşümünü kapsar; plastiklerin geri dönüşümü genellikle bu koda girer. R12 tasnif, kırma, sıkıştırma ve peletleme gibi ön işlemleri, R13 ise ara depolamayı ifade eder (Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-2/B).
4. Adresi kontrol edin: Atığın teslim edileceği adres, lisanslı tesisin adresiyle aynı olmalı.
5. Kopyasını isteyin: Belgenin bir kopyasını satış dosyanıza ekleyin; atığın lisanslı tesise gittiğini gösteren temel belgedir.

Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği 10.09.2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; mevzuat.gov.tr'deki metne göre son değişikliği 23.02.2023 tarihlidir (12.10.2026 kontrolü). Sorgu ekranında sonuç bulamazsanız tesisin bulunduğu ilin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden bilgi isteyebilirsiniz.

Hangi plastik atıklar değerli, hangileri zor satılır?

Tek polimerden oluşan, tek renkte, temiz ve kuru üretim atıkları en kolay alıcı bulan gruptur. Birden çok malzemenin birbirine bağlandığı, kirli ya da tehlikeli madde bulaşmış atıklar ise zor satılır veya plastik hurda olarak hiç satılamaz. Aradaki farkı çoğu zaman atığın türü değil, fabrikadaki toplama alışkanlığı belirler.

Kolay alıcı bulan plastik atıklar

• Enjeksiyon yolluğu ve hatalı parçalar: Kalıp kanallarında katılaşan plastik (yolluk) ile ölçü dışı kalan parçalar tek hammaddeden geldiği için değerlidir. Sektörde bu tür üretim atığına genel olarak plastik çapak da denir.
• Ekstrüzyon başlangıç firesi ve kenar kesimleri: Boru, profil, levha ve film hatlarında devreye alma sırasında çıkan malzeme.
• Temiz streç film ve ambalaj filmi: Etiket, bant ve kâğıttan arındırıldığında düzenli alıcı bulur.
• Hurda kasa, palet ve bidon: Temiz, metal aksamı sökülmüş ve renge göre ayrılmış olduğunda.
• Renk ayrılmış şişe ve kapaklar: Özellikle şeffaf ve beyaz olanlar.

Zor satılan plastik atıklar

• Çok katmanlı (laminasyonlu) ve metalize filmler: Farklı polimerler veya alüminyum birbirine bağlı olduğu için mekanik geri dönüşümde ayrılamaz.
• Kompozit ürünler: Kâğıt, kumaş, ahşap veya metalle birleşik plastik parçalar.
• Termosetler: Bakalit, epoksi, polyester reçine ve melamin gibi malzemeler ısıtıldığında yeniden erimez; bu nedenle granüle dönüştürülemez.
• Yoğun kirli tarım plastikleri: Toprak ve bitki artığı taşıyan sera örtüsü ve malç filmi, yıkama yükü nedeniyle düşük değerlenir.
• Köpük plastikler: Genleştirilmiş polistiren (EPS) gibi hafif ve hacimli malzemeler taşıma maliyeti nedeniyle zor değerlendirilir.
• Karışık renk ve karışık polimer yığınları: Ayrıştırma emeği alıcıya kaldığı için değeri en çok düşen gruptur.

Plastik hurda olarak satılmaması gereken atıklar

Boya, solvent, yağ, tarım ilacı veya başka kimyasalların kalıntısını taşıyan ambalajlar tehlikeli atıktır. Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4'te bu atıklar 15 01 10* koduyla yer alır ve “A” işaretlidir; yani analiz gerekmeden kesin tehlikeli atık sayılır. Bu bidon ve kapları plastik hurdaya karıştırmayın. Tehlikeli atık olarak, bu konuda lisanslı tesise ve lisanslı taşıyıcıyla gönderilmeleri gerekir.

Plastik atığın türü (polimeri) nasıl anlaşılır?

Fabrika atığında polimeri anlamanın en güvenilir yolu, atığın çıktığı hammaddenin satın alma kaydı ve teknik veri föyüdür (TDS). Hangi hammaddeyi işliyorsanız çapağınız da o polimerdir; hammaddenin ticari adını ve tipini alıcıya bildirmek teklifi netleştirir. Kullanılmış ürünlerde ise üzerindeki geri dönüşüm sembolü ve basit bir yüzdürme testi ilk ipucunu verir.

Reçine tanımlama kodu, ürünün üzerinde üçgen ok içinde yer alan ve polimeri gösteren numaradır: 1 PET, 2 HDPE, 3 PVC, 4 LDPE, 5 PP, 6 PS, 7 diğer plastikler. Her üründe bulunmaz ve 7 numaralı kod tek bir polimeri göstermez. Bu yüzden tek başına yeterli kabul edilmemelidir.

Yüzdürme testi, temiz ve köpük olmayan bir parçanın su dolu kaba bırakılmasıdır. PP ve PE suda yüzer; PET, PVC, PS, ABS, PA ve PC batar. Talk veya kalsit dolgulu PP ise batabilir, bu yüzden test kesin sonuç vermez. Yakma testi yapmayın: PVC başta olmak üzere bazı plastikler zararlı gaz çıkarır ve sonuç güvenilir değildir.

MFI (eriyik akış indeksi), eriyik plastiğin belirli sıcaklık ve yük altında on dakikada standart bir kalıptan kaç gram aktığını gösteren değerdir. Bu ölçümler çoğunlukla granül aşamasında yapılır; yine de atığınızın geldiği hammaddenin MFI gibi değerlerini bilmek, alıcının atığı hangi ürün grubuna yönlendirebileceğini kestirmesini kolaylaştırır. Polimere göre doğru ölçümün neden değiştiği plastik granül çeşitleri rehberinde ayrıntılı anlatılır.

Satıştan önce atık plastik nasıl ayrıştırılır?

Atık plastiği önce polimere, sonra renge, en son da kaynağına göre ayırmak, satışta en çok değeri koruyan sıralamadır. Ayrıştırmayı atık oluştuğu anda, makine başında yapmak en ucuz yoldur. Karışmış bir yığını sonradan ayırmak hem zaman alır hem de hiçbir zaman tam temiz sonuç vermez.

Polimere göre ayırma

Farklı polimerler eriyik hâlinde birbirine karışmaz; aynı granül içinde ayrı fazlar oluşturur ve üründe gevreklik, katmanlaşma veya yüzey hatası yapar. PP ile PE gibi birbirine yakın polimerler bile birlikte işlendiğinde özellikler değişir. Bu yüzden her polimer için ayrı kutu, çuval veya big bag kullanın ve kabın üzerine polimeri yazın.

Renge göre ayırma

Renk, atığın hangi ürüne dönüşebileceğini belirler. Renksiz (natural), şeffaf ve beyaz atık her renge boyanabildiği için en geniş kullanıma sahiptir; açık renkler onu izler; koyu ve siyah atık ise yalnızca koyu ürünlerde kullanılabilir. Kızmazlar Plastik'in çapak ürünleri de beyaz, mavi, lacivert, siyah ile açık, koyu ve renkli miks gibi renk gruplarına ayrılır.

Kaynağa göre ayırma

Üretimden çıkan ve hiç kullanılmamış atık (tüketim öncesi, PIR) ile kullanılıp atılmış ürün veya ambalaj (tüketim sonrası, PCR) ayrı tutulmalıdır. Tüketim öncesi atık daha temiz ve daha tutarlıdır; tüketim sonrası atık ise yıkama ve ayıklama ister. Bu ayrım atık kodunu da değiştirir: üretim çapağı ile streç film ambalajı aynı kodla gönderilmez.

Fabrikada uygulanabilecek basit bir düzen:

1. Her makinenin yanına, işlenen hammaddenin adı ve rengi yazılı ayrı bir kap koyun.
2. Renk değişimlerinde çıkan geçiş firesini ayrı bir “karışık renk” kabında toplayın.
3. Yere düşen, süpürgeyle toplanan malzemeyi temiz fireyle birleştirmeyin.
4. Dolan kabı tartın; tarih, polimer, renk ve ağırlığı kayda geçirin.
5. Karışmış veya şüpheli bir kabı ana stoğa boşaltmayın, ayrı etiketleyin.
6. Ayrıştırmadan sorumlu bir kişi belirleyin ve vardiya devirlerinde kontrol ettirin.

Kontaminasyon nedir, atık plastiğin değerini neden düşürür?

Kontaminasyon, plastik atığın içine karışan ve geri dönüşümde istenmeyen her türlü yabancı maddedir: metal, kâğıt, etiket, toprak, yağ, başka bir polimer veya kimyasal kalıntı. Yabancı madde, geri dönüşüm tesisinde ek ayıklama, yıkama ve filtreleme yükü demektir. Bu yükün maliyeti doğrudan atığa verilebilecek değerden düşer.

Geri dönüşüm tesislerinde atık genellikle toplama ve kabul, türüne göre ayrıştırma, kırma ve öğütme, yıkama, kurutma, ekstrüzyon ve eriyik filtrasyonu, granülasyon ve parti kontrolü adımlarından geçer (geri dönüşüm süreci). Kırma, plastiğin değirmende küçük parçalara ayrılmasıdır. Bu aşamada metal bıçaklara zarar verir; yıkamada toprak ve yağ suyu kirletir; ekstrüzyonda başka polimer veya kâğıt lifi eriyik filtresini tıkar ve granülde siyah nokta bırakır.

Alıcının bu kirleticilere neden bu kadar dikkat ettiğini anlamak için geri dönüşümlü hammadde alan tarafın kontrol listesine bakmak işe yarar: nem, koku, siyah nokta ve yabancı madde. Bu kontroller geri dönüşüm granül seçimi rehberinde anlatılır. Sizin atığınızdaki her kirletici, o listede bir kusur olarak geri döner.

Atık plastik nasıl depolanmalı, nem ve güneş neden önemli?

Atık plastiği kapalı, kuru, zeminden yükseltilmiş bir alanda ve türüne göre etiketli olarak depolamak, hem değerini hem de mevzuattaki geçici depolama şartlarını korur. Açıkta bekleyen atık su alır, güneşte bozunur, toz ve toprakla kirlenir. Üç sorun da satışta değer kaybı veya tartım anlaşmazlığı olarak karşınıza çıkar.

Nem: tartıda ve işlemede sorun

PET, PA ve PC higroskopiktir, yani havadaki nemi bünyesine çeker; ABS de nem alır. Bu polimerler işlenmeden önce kurutulmak zorundadır ve kurutma yükü alıcının maliyetine eklenir. Nem tutmayan PP ve PE'de bile yağmur alan çuvalda su birikir; tartıda fazladan ağırlık görünür ve alıcı ile satıcı arasında anlaşmazlık çıkar. Islak atıkta zamanla küf ve koku da oluşabilir.

Güneş: UV bozunması

PP ve PE başta olmak üzere birçok plastik uzun süre güneş altında kaldığında UV ışınları nedeniyle bozunur. Yüzey tebeşirlenir, malzeme gevrekleşir ve rengi solar. İnce filmler bu etkiye en açık gruptur. Açık alanda bekletme kaçınılmazsa süreyi kısa tutun ve yığının üstünü örtün.

Geçici depolama kuralları

Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 13'e göre atıklar üretildikleri yerde türlerine göre geçici depolanır; depolanan atığın üzerinde tehlikeli ya da tehlikesiz atık ibaresi, atık kodu, miktar ve depolama tarihi bulunur. Tehlikesiz atıklar en fazla 1 yıl, tehlikeli atıklar en fazla 6 ay geçici depolanabilir. Tehlikesiz atık ve ambalaj atığı geçici depolama alanları izin almaktan muaftır (mevzuat.gov.tr, 12.10.2026 kontrolü).

Atık plastik balya mı, big bag mi, dökme mi gönderilir?

Paketleme şekli atığın formuna göre seçilir: film ve şişe gibi hacimli atıklar balyalanır; çapak, kırma ve küçük parçalar big bag veya çuvalla; büyük ve sert parçalar ise palet üzerinde veya dökme gönderilir. Doğru paketleme taşımayı kolaylaştırır, kirlenmeyi önler ve tartımı netleştirir.

Big bag (FIBC), dokuma polipropilenden yapılan ve forkliftle taşınabilen büyük endüstriyel çuvaldır. Balya ise hacimli atığın pres makinesinde sıkıştırılıp tel veya çemberle bağlanmış hâlidir. Hangi paketlemenin kabul edildiğini ve yükleme için forklift ya da rampa gerekip gerekmediğini alıcıyla önceden konuşun.

Her balya veya torbaya polimer, renk, kaynak, tarih ve yaklaşık ağırlık yazan bir etiket takın. Bu etiket hem alıcının kabul kontrolünü hızlandırır hem de geçici depolamada istenen bilgileri karşılar. Torbaların ağzını kapatın; açık torbaya toz, yağmur ve başka atık girer.

Hurda plastik fiyatı neye göre belirlenir?

Hurda plastiğin alım değerini polimer türü, renk, temizlik, nem, form, miktar, süreklilik ve o dönemki hammadde piyasası belirler. Bu yüzden ilanlarda görülen tek bir kilogram fiyatı sizin partinizi temsil etmez; aynı polimerin temiz ve tek renkli partisi ile kirli ve karışık partisi arasında belirgin fark oluşur. Güncel değer ancak atığınızın bilgisi ve fotoğrafıyla alınan teklifle öğrenilir.

Bakir hammadde, hiç kullanılmamış, petrokimya kaynaklı plastik granüldür. Geri dönüşümlü hammaddenin değeri bakir hammaddenin fiyatını ve talebini izlediği için atık plastiğin değeri de dönemden döneme değişir. Bu nedenle bir ay önce aldığınız teklifi bugünün değeri gibi kabul etmeyin.

Atığı kendiniz kırmadan önce alıcıya danışın. Kırılmış malzeme daha az yer kaplar; ama bazı alıcılar parçayı bütün hâlinde görüp kaynağını ve polimerini doğrulamak ister. Kırma sırasında farklı atıklar birbirine karışırsa kazanç kayba dönüşür.

Teklifler nasıl karşılaştırılır?

İki teklifi ancak aynı koşullar üzerinden karşılaştırabilirsiniz. Birim değer tek başına yanıltıcıdır; taşımanın kimde olduğu, tartımın nerede yapıldığı ve hangi malzemenin reddedilebileceği toplam sonucu değiştirir. Teklif isterken her alıcıya aynı bilgi paketini gönderin ve gelen cevapları şu başlıklarla yan yana koyun:

• Teklifin hangi kalite tanımına (polimer, renk, kirlilik düzeyi) göre verildiği
• Taşıma ve yüklemenin kimin sorumluluğunda olduğu
• Tartımın yapılacağı yer ve fark çıkarsa uygulanacak yöntem
• Tanıma uymayan malzemenin nasıl işleme gireceği
• Ödeme koşulu ve teklifin geçerlilik süresi
• Alıcının sunacağı belgeler: lisans kopyası, kabul kaydı, fatura

Atık plastik satarken alıcıya hangi bilgileri vermelisiniz?

Doğru bir teklif için alıcıya en az şu bilgileri verin: polimer türü, kaynak süreç, renk, form, eldeki miktar, ne sıklıkla oluştuğu, kirlilik durumu, paketleme, depolama koşulu, fotoğraf ve mümkünse numune. Eksik bilgiyle alınan teklif, teslimatta yeniden pazarlığa döner.

1. Polimer türü: PP, HDPE, LDPE, PET, ABS gibi; biliyorsanız hammaddenin ticari adı ve tipi.
2. Kaynak süreç: Enjeksiyon yolluğu, ekstrüzyon firesi, film kenar kesimi, kullanılmış kasa, ambalaj filmi.
3. Renk: Renksiz, şeffaf, beyaz, tek renk veya karışık.
4. Form: Parça, film, şişe, kırma, topak, boru boyu.
5. Eldeki miktar: Tartılmış veya tahmini; tahminse bunu belirtin.
6. Süreklilik: Haftalık veya aylık yaklaşık oluşum, mevsimsel değişim.
7. Kirlilik: Etiket, yağ, toprak, metal veya başka polimer var mı; varsa yaklaşık ne kadar.
8. Dolgu ve katkı: Talk, kalsit, cam elyaf, alev geciktirici gibi bilinen katkılar.
9. Paketleme: Balya, big bag, çuval veya dökme.
10. Depolama: Kapalı mı açık mı, ne kadar süredir bekliyor.
11. Atık kodu: Altı haneli kod ve bu kodu kimin belirlediği.
12. Yükleme koşulu: Adres, forklift, rampa ve uygun yükleme saatleri.

Fotoğraf nasıl çekilmeli?

• Gün ışığında veya iyi aydınlatılmış alanda çekin; flaş rengi yanıltır.
• Yığının genel görüntüsünü, yakın planı ve elde tutulan tek bir parçayı ayrı ayrı çekin.
• Torbanın yalnızca üstünü değil, açılmış içini de gösterin.
• Kirlilik veya karışık parça varsa saklamayın; teslimatta ortaya çıkan sürpriz teklifin tamamını geçersiz kılar.
• Varsa ürün üzerindeki geri dönüşüm sembolünü ve hammadde torbasının etiketini de çekin.

Numune nasıl hazırlanır?

• Numuneyi partinin farklı noktalarından (üst, orta, alt) alın ki partiyi temsil etsin.
• Şeffaf ve kapalı bir poşete koyun; üzerine tarih, polimer, renk ve kaynak yazın.
• Aynı numuneden bir kopya da siz saklayın. Teslimatta “numune başka, parti başka” tartışması çıkarsa bu referans numune işe yarar.
• Numune ile gönderilecek parti arasında karışım farkı varsa önceden söyleyin.

Tek seferlik satış mı, düzenli alım anlaşması mı daha uygun?

Atık düzenli oluşuyorsa dönemsel bir alım anlaşması, birikmiş stok veya tek seferlik hurda için ise parti bazlı satış daha uygundur. Düzenli akış alıcının planlamasını kolaylaştırır ve kalite tanımı bir kez yapıldığı için her partide yeniden pazarlık gerekmez. Tek seferlik satışta ise her parti kendi numunesi ve fotoğrafıyla ayrıca değerlendirilir.

Düzenli bir anlaşmada yazılı olarak netleştirilmesi gereken başlıklar:

• Kalite tanımı: Polimer, renk ve kabul edilebilir kirlilik düzeyi; referans numune.
• Tartım: Tartımın nerede ve hangi kantarda yapılacağı, fark çıkarsa ne yapılacağı.
• Ret ve iade: Tanıma uymayan partinin nasıl bildirileceği ve geri alınacağı.
• Teslim düzeni: Periyot, yükleme şekli ve taşıma sorumluluğu.
• Belge akışı: Lisans kopyası, irsaliye, fatura, varsa taşıma kaydı ve tesis kabul bilgisi.
• Ticari şartlar: Ödeme koşulu ve değerin hangi dönemlerde, neye göre güncelleneceği.

Atık toplayıcılar partiyi nasıl hazırlamalı?

Farklı noktalardan atık toplayan biri için en önemli iş, gelen malzemeyi kaynağına, polimerine ve rengine göre ayrı partiler hâlinde tutmak ve her partinin nereden geldiğini kayda geçirmektir. Alıcı, karışık kaynaktan gelen tek bir büyük yığın yerine tutarlı küçük partilere daha kolay değer biçer. Kaynak kaydı ise atığın izlenebilirliğini sağlar.

• Kaynakları ayrı tutun: Fabrikadan alınan temiz üretim firesini, ticari noktalardan toplanan ambalaj atığıyla birleştirmeyin; ikisinin temizlik düzeyi de atık kodu da farklıdır.
• Kabulde ayıklayın: Malzemeyi depoya alırken metal, kimyasal bidon ve termoset parçaları hemen ayırın. İçeri giren her yabancı madde sonradan bütün partiye yayılır.
• Parti numarası verin: Her big bag veya balyaya kaynağını ve tarihini gösteren bir parti numarası yazın.
• Giriş ve çıkışı aynı tabloda izleyin: Kimden, ne zaman, hangi atık kodunda ve ne kadar malzeme aldığınızı; kime, ne zaman ve ne kadar verdiğinizi birlikte kaydedin.
• Kaynağı belirsiz malzemeden kaçının: Nereden geldiği açıklanamayan atık, hem kalite hem de yasal açıdan alıcının ilk soracağı konudur.

Atığı fiilen elinde bulunduran kişi Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre “atık sahibi” sayılır ve atığı bu Yönetmeliğe uygun yönetmekle yükümlüdür (md. 9/2). Atık toplama ve ayırma faaliyetinin hangi izin veya lisansla yürütüleceği ise ayrı bir konudur; faaliyetinizin kapsamını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünüzle netleştirin.

İşletmeler atık plastik satarken hangi mevzuata uymalı?

Fabrikanızdan çıkan atık plastiğin yönetimi ve satışı temel olarak Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne tabidir. Plastik ambalaj atıklarında Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, ofis ve sosyal alan gibi evsel nitelikli atıklarda ise Sıfır Atık Yönetmeliği devreye girer. Aşağıdaki özet resmî metinlerin 12.10.2026 tarihli hâline dayanır; uygulamayı çevre görevlinizle veya çevre danışmanınızla teyit edin.

Atık Yönetimi Yönetmeliği: atık üreticisinin yükümlülükleri

Atık Yönetimi Yönetmeliği 02.04.2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı; mevzuat.gov.tr'deki metne göre değişiklik 23.03.2017 tarihli ve 30016 sayılı Resmî Gazete ile yapıldı. Atık üreticisi, faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan kişi, kurum veya işletmedir. Yönetmeliğin 9. maddesi atık üreticisine şu yükümlülükleri verir:

• Atık üretimini en aza indirecek tedbirleri almak, atıkları ayrı toplamak ve geçici depolamak.
• Bakanlıkça belirlenen esaslara göre kayıt tutmak, uygun ambalajlama ve etiketleme yapmak.
• Atıkları izin veya çevre lisansı almış atık işleme tesislerine göndermek.
• Atık beyan formunu bir önceki yılın bilgileriyle her yıl Ocak ayından başlayarak en geç Mart ayı sonuna kadar çevrimiçi doldurmak ve bir nüshasını beş yıl saklamak.
• Ulusal atık taşıma formu kullanımı zorunlu olan atıkları bu formla göndermek.
• Tesis atığı kabul etmezse taşıyıcıyı başka bir uygun tesise yönlendirmek.
• Atığın niteliğinin belirlenmesi, toplanması, taşınması ve işlenmesi için yapılan harcamaları karşılamak.

Yükümlü olan işletmeler ayrıca atık yönetim planını hazırlayıp il müdürlüğüne sunar ve onay alır (md. 9). Planın sizin işletmeniz için gerekip gerekmediğini çevre görevlinizle netleştirin.

Sıfır Atık Yönetmeliği fabrikanızı nasıl ilgilendirir?

Sıfır Atık Yönetmeliği 12.07.2019 tarihli ve 30829 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 09.10.2021 tarihli ve 31623 sayılı Resmî Gazete ile değiştirildi. Yönetmeliğin 2. maddesine göre sanayi işletmelerinin proses atıkları, evsel nitelikli atıklara benzeyenler hariç, Bakanlıkça kriterleri belirleninceye kadar sıfır atık belgesi kapsamında değerlendirilmez. Yani üretim çapağınız ve firesiniz Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre yönetilir; ofis, yemekhane ve ambalaj gibi atıklarınız ise sıfır atık sistemine girer.

Yönetmeliğin Ek-1 uygulama takvimi, ÇED Yönetmeliği Ek-1 listesindeki sanayi tesislerini 31.12.2020, Ek-2 listesindeki sanayi tesisleri ile sanayi sitelerini ise 31.12.2021 tarihine kadar sıfır atık yönetim sistemine geçmekle yükümlü tuttu. Sistemi kuranlar, ayrı biriktirdikleri atıkları mahalli idarenin toplama sistemine veya geçici faaliyet belgesi ya da çevre lisansı almış atık işleme tesislerine verir (md. 10).

Ambalaj atıkları için ayrı bir kural var mı?

Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği 26.06.2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. 19. maddesine göre ambalaj atığı üreticileri, atıkların biriktirilmesi, geçici depolanması, toplayıcılara teslimi, taşınması ve geri kazanımında Atık Yönetimi Yönetmeliği ile Sıfır Atık Yönetmeliği hükümlerine uyar. 20. maddesi ise ambalaj atıklarının geri kazanımında öncelikle maddesel geri dönüşümün esas alınmasını ister. Streç film, hammadde torbası ve bidon gibi plastik ambalajlarınız bu kapsamdadır.

Fatura ve KDV tarafında nelere dikkat edilir?

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g maddesi; metal, plastik, lastik, kauçuk, kâğıt ve cam hurda ve atıklarının teslimini KDV istisnaları arasında sayar (mevzuat.gov.tr, 12.10.2026 kontrolü). İstisnadan vazgeçme, tevkifat ve hangi malın “hurda ve atık” sayılacağı gibi uygulama ayrıntıları ayrıca değerlendirilir. Faturayı kesmeden önce mali müşavirinizle teyit edin.

Plastik atıklar hangi atık koduyla gönderilir?

Plastik atığın kodunu atık sahibi olarak siz belirlersiniz. Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-1'deki hiyerarşiye göre önce atığın çıktığı faaliyeti tanımlayan bölümlere (01–12 ve 17–20) bakılır; orada uygun kod yoksa 13, 14 ve 15. bölümler, sonra 16. bölüm incelenir. Son iki hanesi 99 olan kodlar Bakanlık onayı olmadan kullanılamaz (md. 12) ve her işlemde altı haneli kodun tam kullanılması zorunludur (md. 11).

Kaynak: Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4 atık listesi, mevzuat.gov.tr, 12.10.2026 kontrolü. Yıldız (*) işaretli kodlar tehlikeli atıktır.

Enjeksiyon veya ekstrüzyon yapan bir fabrika için 07 02 13 ile 12 01 05 arasındaki seçim, atığın hangi işlemden çıktığına bağlıdır. 07 02 bölümü plastiklerin imalatı, formülasyonu, tedariki ve kullanımından kaynaklanan atıkları; 12 01 bölümü ise plastiklerin fiziki ve mekanik yüzey işlemleri ile biçimlendirilmesinden kaynaklanan atıkları kapsar. Kesin kodu çevre görevlinizle belirleyin ve alıcı tesisin lisansında bu kodun bulunduğunu teyit edin.

Ulusal atık taşıma formu, MoTAT ve Entegre Çevre Bilgi Sistemi ne işe yarar?

Bu üç kavram, atığın fabrikanızdan lisanslı tesise kadar kayıt altında gitmesini sağlayan zincirin parçalarıdır. Ulusal atık taşıma formu taşımanın kaydıdır; MoTAT bu kaydın elektronik ve araç takipli hâlidir; Entegre Çevre Bilgi Sistemi (EÇBS) ise bu uygulamalara girilen ana kapıdır.

Ulusal atık taşıma formu (UATF)

Ulusal atık taşıma formu, Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre atığın bulunduğu yerden atık işleme tesisine kadar taşınmasında kullanılan, kayıt ve beyanları içeren formdur. Yönetmelik bu formu “kullanımı zorunlu olan atıklar” için ister. Atığı kabul eden tesis, atığın formdaki tanıma uygunluğunu girişte kontrol eder, formu imzalar ve en geç otuz gün içinde atık üreticisine gönderir (md. 10). Bakanlığın 05.01.2018 tarihli duyurusuna göre basılı form yerine MoTAT'ta otomatik oluşan “Taşıma Numarası” kullanılır.

MoTAT (Mobil Atık Takip Sistemi)

MoTAT, atık taşıyan araçlara takılan mobil cihazlarla yükleme, taşıma ve boşaltma anının konum ve zaman bilgisini Bakanlığa anlık ileten sistemdir. Bakanlık sistemi 2016'da tehlikeli atıkların karayolu taşımasını izlemek için devreye aldı; işletmelerin taşıma talepleri 1 Ocak 2018'den beri MoTAT üzerinden yürüyor. Bakanlık açıklamasına göre işletmelerden çıkan tehlikeli atıklar ile plastik atıklar bu sistemle geri dönüşüm veya bertaraf noktasına kadar izleniyor (csb.gov.tr, 25.09.2024).

Plastik atık kodları sisteme ayrıca tanımlandı: 18.05.2021 tarihli ve 2021/9 sayılı Genelge kapsamındaki taşımalar için MoTAT taşıma talebi ekranına 12 01 05, 15 01 02 ve 20 01 39 kodları eklendi. Bu taşımalarda talebi, ithalatı yapan lisanslı atık işleme tesisi oluşturur (ced.csb.gov.tr, 03.06.2021).

Entegre Çevre Bilgi Sistemi ve atık beyanı

Entegre Çevre Bilgi Sistemi (EÇBS), Bakanlığın 30'dan fazla çevrimiçi çevre uygulamasına girilen ana ekrandır. Atık Yönetim Uygulaması (ATYÖN; TABS, MoTAT ve KDS modülleri) bu ekrandan açılır; yıllık atık beyanı ve atık gönderim işlemleri bu uygulamada yapılır (ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü bilgilendirme dokümanı, Kasım 2020).

Yurt içinde fabrikanızdan çıkan tehlikesiz plastik atığın her sevkiyatında MoTAT taşıma talebi açılıp açılmayacağı, atığın koduna ve taşıma şekline göre değişebilir. İlk satıştan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünüze veya çevre danışmanınıza sorun ve cevabı yazılı alın. Kimyasal bulaşmış ambalaj gibi tehlikeli atıklar ise Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ (RG 20.03.2015, 29301) kapsamında lisanslı araçla taşınır.

Satış sonrası hangi belgeleri saklamalısınız?

Her satış için atığın türünü, kodunu, miktarını, gönderildiği tesisi ve taşıma şeklini gösteren belgeleri en az beş yıl saklayın. Atık Yönetimi Yönetmeliği md. 15, kayıtların atık türü, atık kodu, miktar, atığın kaynağı, gönderildiği tesis, taşıma şekli ve uygulanan işlemi içermesini ve en az beş yıl muhafaza edilmesini ister.

• Alıcı tesisin çevre lisansı veya geçici faaliyet belgesinin kopyası
• Sevk irsaliyesi ve fatura
• Tartım belgesi (kantar fişi)
• Varsa MoTAT taşıma numarası ve tesis kabul kaydı
• Atık kayıt tablonuz: tarih, kod, miktar, alıcı
• Yıllık atık beyanının çıktısı
• Partinin fotoğrafları ve referans numune kaydı

Kayıtları her sevkiyatta güncel tutmak, Ocak–Mart döneminde yapılan yıllık atık beyanını da kolaylaştırır. Beyan döneminde bir yılın sevkiyatlarını faturalardan geriye doğru toparlamaya çalışmak hem zaman alır hem de hata riskini artırır.

Atık plastik satışında en sık yapılan hatalar nelerdir?

En maliyetli iki hata, iyi bir atığı karışık toplayarak değerini düşürmek ve lisansı belirsiz bir alıcıya satarak yasal yükümlülüğü belgeleyememektir. Diğer hataların çoğu bu ikisinin küçük versiyonlarıdır.

1. Farklı polimerleri aynı torbaya atmak: Bir torba karışık malzeme, temiz bir partinin tamamını “karışık” sınıfına düşürebilir.
2. Renk geçiş firesini ana stoğa katmak: Beyaz partideki renkli parçalar, partinin beyaz olarak değerlendirilmesini zorlaştırır.
3. Atığı açıkta bekletmek: Yağmur ağırlık anlaşmazlığı, güneş ise bozunma yaratır.
4. Kimyasal bidonlarını plastik hurdaya karıştırmak: Tehlikeli atığı tehlikesiz atığın içine katmak hem partiyi hem sizi riske sokar.
5. Lisansı kontrol etmeden satmak: Atığın lisanslı tesise gittiğini belgeleyemezsiniz.
6. Atık kodunu lisansla eşleştirmemek: Tesis lisanslı olsa bile sizin kodunuz kapsamda değilse teslim sorun olur.
7. Belirsiz bilgiyle teklif toplamak: Farklı bilgiyle alınan teklifler karşılaştırılamaz.
8. Referans numune saklamamak: Teslimattaki kalite tartışmasında elinizde kanıt kalmaz.
9. Tartım yerini önceden konuşmamak: Fabrika kantarı ile tesis kantarı arasındaki fark sonradan tartışma konusu olur.
10. Kayıt tutmamak: Beyan döneminde eksik veri, denetimde açıklanamayan miktar farkı doğar.

Atık plastiği satmaya hazır mısınız? Kontrol listesi

Aşağıdaki maddelerin tamamına “evet” diyebiliyorsanız atığınız teklif almaya hazırdır. “Hayır” dediğiniz her madde, ya teklifte değer kaybı ya da teslimatta tartışma olarak geri döner.

• Atık polimere göre ayrılmış ve her kabın üzerinde polimer yazılı.
• Renk grupları ayrı; geçiş firesi ayrı kapta.
• Metal, etiket, bant ve kâğıt ayıklanmış.
• Kimyasal bulaşmış ambalajlar plastik hurdadan ayrılmış.
• Atık kapalı, kuru ve zeminden yüksekte depolanıyor.
• Her paketin üzerinde tür, renk, tarih ve atık kodu etiketi var.
• Eldeki miktar tartılmış ve aylık oluşum biliniyor.
• Genel, yakın plan ve torba içi fotoğraflar hazır.
• Partiyi temsil eden numune ve bir referans kopya hazır.
• Atık kodu çevre görevlinizle belirlenmiş.
• Alıcı tesisin lisansı sorgulanmış ve kodunuz lisans kapsamında.
• Taşıma ve kayıt adımları il müdürlüğü veya çevre danışmanıyla teyit edilmiş.

Bu rehberde kullanılan resmî kaynaklar

Aşağıdaki kaynaklar 12.10.2026 tarihinde kontrol edildi. Mevzuat sık değiştiği için işlem yapmadan önce güncel metne bakın.

• Atık Yönetimi Yönetmeliği ve ekleri (Ek-1, Ek-2/B, Ek-4), mevzuat.gov.tr
• Sıfır Atık Yönetmeliği ve Ek-1 uygulama takvimi, mevzuat.gov.tr
• Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği, mevzuat.gov.tr
• Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği, mevzuat.gov.tr
• 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, md. 17/4-g, mevzuat.gov.tr
• Çevre İzin ve Lisans Belge Sorgulama, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
• MoTAT ile atık taşımalarının izlenmesi, csb.gov.tr, 25.09.2024
• Basılı UATF yerine MoTAT Taşıma Numarası duyurusu, ced.csb.gov.tr, 05.01.2018
• 2021/9 sayılı Genelge kapsamında atıkların MoTAT ile taşınması, ced.csb.gov.tr, 03.06.2021
• Atık Ön İşlem ve Geri Kazanım Tesislerinin Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik duyurusu, cygm.csb.gov.tr, 12.10.2021
• Atık Yönetim Uygulaması ve EÇBS bilgilendirme dokümanı, ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü, Kasım 2020

Kayseri'de atık plastik ve çapak nereye satılır?

Kayseri'de Kızmazlar Plastik, Kocasinan'daki Erciyes Geri Dönüşümcüler Sitesi'nde atık plastik ve çapak alımı yapıyor. Firma aynı zamanda renklerine göre ayrılmış granül ve çapak tedarik ediyor; yani atık plastiğin hem alındığı hem de geri dönüşümlü hammadde olarak satıldığı iki yönlü bir iş yürütüyor. Firmanın geri dönüşüm süreci toplama ve atık kabulüyle başlar; türüne göre ayrıştırma, kırma, yıkama, kurutma, ekstrüzyon ve granülasyonla sürer.

Bu rehberdeki hazırlık, Kızmazlar Plastik'e yapacağınız başvuruyu da hızlandırır. Polimer türünü, rengi, eldeki miktarı, oluşum sıklığını ve kirlilik durumunu fotoğraflarla birlikte iletmeniz, atığınızın ilk görüşmede değerlendirilmesini kolaylaştırır. Belge ve atık kodu uygunluğunu da bu görüşmede sorun; rehberdeki kontroller her alıcı için geçerlidir.

Firmayı yakından tanımak için hakkımızda, geri dönüşüme bakışını görmek için sürdürülebilirlik sayfasına bakabilirsiniz. Geri dönüşümlü hammadde alan taraftaysanız çapak ile granül arasındaki tercih maliyeti ve üretim tutarlılığını doğrudan etkiler; bu karar çapak mı granül mü yazısında ayrıca anlatılır.

Atığınızı değerlendirmek için: Polimer türü, renk, miktar ve fotoğraflarla Kızmazlar Plastik iletişim sayfasından başvurun ya da WhatsApp üzerinden 0545 352 99 98 numarasına yazın. Çalışma saatleri hafta içi 08:00–18:00, cumartesi 08:00–13:00; pazar kapalıdır. Adres: Erciyes Geri Dönüşümcüler Sitesi, Şeker Mah. Dörtyol Sok. No: 2, Kocasinan / Kayseri.